webease

Khmer-English-Khmer Dictionaries

Chuon Nath's Khmer-Khmer Dictionary
  1. វង្សា --
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) វង្ស) ។
  2. វង្សានុរក្ស ( ន.នាមសព្ទ )   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    អ្នក​តាម​រក្សា​ពូជ​ពង្ស​វង្ស​ត្រកូល​ដោយ​ឡែក ពាក្យ​នេះ​ប្រើ​សម្រាប់​បញ្ជាក់​អំពី​តំណែង​របស់​មន្ត្រី​ខ្មែរ​ពី​សម័យ​មុន ឧ. ទី​វង្សានុរក្ស ។
  3. វង្សាអគ្គរាជ ( ន.នាមសព្ទ ) [វង់សាអ័ក-គៈរាជ]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (< វំស “វង្ស” + អគ្គ “ប្រសើរ, លើស​លែង, ចម្បង” + រាជ “ស្តេច”; តាម​របៀប​វេយ្យាករណ៍​គួរ​រៀង​ជា អគ្គ​រាជ​វង្ស--វង្សា “វង្ស​ស្តេច​ជា​ចម្បង”) ឋានន្តរ​របស់​សេនាបតី​សម្រាប់​ទោ ខាង​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ក្នុង​កម្ពុជ​រដ្ឋ ក្នុង​សម័យ​ណា​ដែល​មាន​ក្សត្រិយ៍ ឧភយោ​រាជ; សម័យ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ តាំង​ជា​ទី​អនុរដ្ឋ​លេខាធិការ​ក្រសួង​នុះ​ដែរ : អ្នក​ឧកញ៉ា​វង្សា​អគ្គ​រាជ អនុរដ្ឋ​លេខាធិការ​ក្រសួង​យុត្តិធម៌ ។
  4. វចន --
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) វចនៈ) ។
  5. វចនា --
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) វចនៈ) ។
  6. វចនាធិប្បាយ ( ន.នាមសព្ទ ) [វៈចៈន៉ាធិប-បាយ]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (វចន + អធិប្បាយ; វចន + អភិប្រាយ > វចនាភិប្រាយ) អធិប្បាយ​ពាក្យ គឺ​សេចក្ដី​ពន្យល់​អំពី​ពាក្យ​នីមួយ​ៗ​ឲ្យ​ឃើញ​ច្បាស់​លាស់; អភិធាន ។
  7. វចនានុក្រម ( ន.នាមសព្ទ ) [វៈចៈន៉ានុក្រំ]   ( សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ), បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    (វចន + អនុ “តាម” + ក្រម “ លំដាប់”; វចន + អនុ + កម > វចនានុក្កម) លំដាប់​ពាក្យ, លំដាប់​ពាក្យ​ដែល​រៀប​រៀង​តាម​របៀប​មុន​ក្រោយ ។ ឈ្មោះ​សៀវភៅ​នេះ​ឯង : សៀវភៅ​វចនានុក្រម​ខ្មែរ ។ វេវ. បទានុក្រម, លិបិ​ក្រម, អក្ខរានុក្រម, អភិធាន , អភិធាន​សព្ទ, វចនាធិប្បាយ; សព្វ​វចនាធិប្បាយ ។
  8. វចនៈ ( ន.នាមសព្ទ ) [វៈចៈន៉ៈ ]   ( សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ), បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    (វចន) ពាក្យ, សម្តី ។ ប្រភេទ​ពាក្យ​ប្រាប់​ចំនួន​តិច​ច្រើន​ដែល​កំណត់​តាម​បែប​វេយ្យាករណ៍, សម្រាប់​ភាសា​បាលី​មាន ២ យ៉ាង​គឺ
    - ឯក​វចនៈ ប្រាប់​ដំណើរ​ថា មាន​តែ​មួយ ឬ​ប្រាប់​ដំណើរ​ដែល​ប្រមូល​ចំនួន​ច្រើន​រួប​រួម​តែ​មួយ បើ​ធៀប​នឹង​ភាសា​ខ្មែរ​ដូច​ពាក្យ​ថា មហា​ជន, ប្រជុំ​ជន, ក្រុម​យោធា, ក្រុម​ជំនុំ, ហ្វូង​សត្វ ជាដើម;
    - ពហុ​វចនៈ ប្រាប់​ចំនួន​ពី​ត្រឹម​ពីរ​ឡើង​ទៅ, ធៀប​នឹង​ភាសា​ខ្មែរ​ដូច​ពាក្យ​ថា សត្វ​ទាំងឡាយ, អស់​លោក-អ្នក, អស់​ទាំង​ទ្រព្យ​របស់, យើង, យើង​ខ្ញុំ ជាដើម; សម្រាប់​ភាសា​សំស្រ្កឹត​មាន ៣ យ៉ាង, ពីរ​យ៉ាង​មាន​ឈ្មោះ​ដូច​ខាង​លើ​ដែរ, មួយ​យ៉ាង​ថែម​ទៀត ហៅ ទ្វិ​វចនៈ ប្រើ​ប្រាប់​ចំនួន​ត្រឹម​តែ​ពីរ​គត់, ឯ​ប៉ែក​ខាង ពហុ​វចនៈ ប្រើ​ប្រាប់​ចំនួន​តាំង​ពី​ត្រឹម​បី​ឡើង​ទៅ; សម្រាប់​ភាសា​ខ្មែរ​ក៏​ប្រើ​អនុលោម​តាម​ភាសា​ទាំង​ពីរ​ខាង​លើ​នេះ​ដែរ ប៉ុន្តែ​មាន​របៀប​មិន​ទៀង​ទាត់​ទេ ។
    -
    - ចន​ករ, --ការ, --ការកៈ, --ការី (វៈចៈន៉ៈ--) អ្នក​ធ្វើ​តាម​ពាក្យ គឺ​អ្នក​យក​ពាក្យ, អ្នក​ស្តាប់​បង្គាប់ (បើ​ស្រ្តី​ជា វចន​ការិកា, --ការិនី) ។
    - វចន​ក្រម (--ក្រំ) លំដាប់​ពាក្យ ។
    - វចន​គារវៈ ឬ --គោរព (វៈចៈន៉ៈគារៈវៈ ឬ --រប់; សំ. វចន + គៅរវ) ការ​គោរព​សម្តី គឺ​ការ​ជឿ​កាន់​តាម​ពាក្យ​ប្រដៅ ។
    - វចន​ភេទ ការ​ខ្ចាយ​សម្តី, ដំណើរ​បែក​ការ​លេច​ឮ​ខ្ចរខ្ចាយ, ដំណើរ​ផ្សេង​សម្តី​គ្នា។
    - វចន​មាលា កម្រង​ពាក្យ ។
    - វចន​មិត្ត ឬ --មិត្រ (សំ. វចនសហាយ) មិត្រ​ដែល​ជា​គូ​និយាយ​សន្ទនា​គ្នា, ដែល​ចេះ​និយាយ​ឲ្យ​ពេញ​ចិត្ត ។
    - វចន​រចនា (វៈចៈន៉ៈរៈចៈន៉ា) ការ​រៀប​ចំ​ឬ​ចង​ក្រង​ពាក្យ​ពេចន៍​ឲ្យ​ចុះ​របៀប​ត្រឹម​ត្រូវ ។
    - វចនានុរូប (វៈចៈន៉ា--; សំ. បា. < វចន + អនុរូប “តាម​សម​គួរ”) តាម​សម​គួរ​ដល់​ពាក្យ; ការ​អនុលោម​តាម​ពាក្យ ។
    - វចនាលង្ការ (វៈចៈន៉ាលុ័ង-កា; បា. < វចន + អលង្ការ “គ្រឿង​ប្រដាប់” គ្រឿង​ប្រដាប់​ពាក្យ គឺ​សម្តី​សម្រាប់​ប្រើ​កែម​ស៊ែម​ឲ្យ​ស្រួល​ស្តាប់; និបាត​សព្ទ​សម្រាប់​ប្រើ​ជា​គ្រឿង​ប្រដាប់​រំលេច​ពាក្យ​ឲ្យ​ស្រួល​ស្តាប់ ។
    - វចនាវសាន (វៈចៈន៉ាវៈ--; បា. < វចន + អវសាន “ទី​បំផុត, ទី​ចប់”) ទី​បំផុត​ឬ​ទី​បញ្ចប់​សម្តី, ចុង​ពាក្យ, ចុង​សម្តី ។ល។
  9. វចី ( ន.នាមសព្ទ ) [វៈ-- ]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    វាចា, សម្តី, ពាក្យ ។
    - វចី​កម្ម អំពើ​ដែល​កើត​អំពី​សម្តី, ការ​ធ្វើ​ដោយ​សម្តី ។
    - វចី​គារវៈ (--គា-រៈវៈ) ការ​គោរព​ដោយ​វាចា ។
    - វចី​ទុច្ចរិត (--ទុច-ចៈរ៉ិត) ការ​ប្រព្រឹត្ត​អាក្រក់​ដោយ​វាចា ។
    - វចី​ទ្វារ ទ្វារ​វាចា ។
    - វចី​បណាម (--ប៉ៈ--) ឬ--ប្រណាម ការ​បង្អោន​វាចា គឺ​ការ​បញ្ចេញ​វាចា​សរសើរ​គុណ​ដែល​គួរ​គោរព ឬ​ការ​គោរព​ដោយ​សម្តី ។
    - វចី​បយោគ (--ប៉ៈ--) ឬ--ប្រយោគ ការ​ប្រកប​អំពើ​ដោយ​វាចា, ការ​បញ្ចេញ​វាចា​ប្រើ​គេ​ឲ្យ​សម្រេច​អំពើ ។
    - វចី​បរម​មិត្ត ឬ--មិត្រ (--ប៉ៈរ៉ៈម៉ៈមិត) មិត្រ​ដែល​បាន​តែ​មាត់, ដែល​ល្អ​តែ​មាត់ ។
    - វចី​ភេទ ការ​បញ្ចេញ​វាចា​ឲ្យ​គេ​ឮ​ច្បាស់; ដំណើរ​ផ្សេង​សម្តី​គ្នា ។ វចី​មុខ (បា.; សំ. វាង្មុខ) ពាក្យ​ផ្តើម, អារម្ភ​កថា, ឧបន្យាស​កថា ។ វចី​សង្ហរ (បា. --សំហរ) ការ​នាំ​ពាក្យ​ញុះញង់ ។
    - វចី​សង្ហរី អ្នក​នាំ​ពាក្យ​ញុះញង់ (បើ​ស្រ្តី​ជា វចី​សង្ហរិនី) ។
    - វចី​សមាចារ (--សៈម៉ាចា) ការ​ប្រព្រឹត្ត​រៀប​រយ​ដោយ​វាចា, ការ​ប្រើ​សម្តី​សុភាព​រាប​ទាប, ការ​ប្រើ​វាចា​ស្មោះ​ស្មើ ។
    - វចី​សុចរិត (--សុចៈរ៉ិត) ការ​ប្រព្រឹត្ត​ល្អ​ដោយ​វាចា, ការ​ស្តី​និយាយ​ត្រឹម​ត្រូវ ។ល។
  10. វចី​កម្ម or ... វចីសុចរិត
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) វចី) ។

<< Prev   1   2   3   4   5   6   ... 20   Next >>