webease

Khmer-English-Khmer Dictionaries

Chuon Nath's Khmer-Khmer Dictionary
  1. ហត្ថា --
    (ម. ក្នុង ព. ហត្ថី) ។
  2. ហត្ថិគោបក ( ន.នាមសព្ទ ) [ហ័ត-ថិ-គោ-ប៉ៈកៈឬ--បក់ ]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    (< ហត្ថី “ដំរី” + គោបក “អ្នក​រក្សា”) អ្នក​រក្សា​ដំរី, គង្វាល​ដំរី, បើ​ស្រ្តី​ជា ហត្ថិគោបិកា (ប្រើ​ជា ហត្ថិបាល ក៏​បាន; បើ​ស្រ្តីជា ហត្ថិបាលិកា អ. ថ. --ប៉ា--) ។
  3. ហត្ថិគោបិកា [ហ័ត-ថិ-គោ-ប៉ិកា ]
    មើល​ពាក្យ ហត្ថិគោបក ។
  4. ហត្ថិនី
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) ហត្ថី) ។
  5. ហត្ថិបាល or ហត្ថិបាលិកា
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) ហត្ថិគោបក) ។
  6. ហត្ថិមារក ( ន.នាមសព្ទ ) [ហ័ត-ថិ-មារៈកៈ ឬ--រក់]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    (< ហត្ថី “ដំរី” + មារក “អ្នក​សម្លាប់”) អ្នក​សម្លាប់​ដំរី (ព្រាន​អ្នក​បាញ់​ដំរី, ព្រាន​ដំរី) ។
  7. ហត្ថិលិង្គ ( ន.នាមសព្ទ ) [ហ័ត-ថិលឹង]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (< ហត្ថី “ដំរី” + លិង្គ “ភេទ, បែប​ភាព”; ហស្តិន៑ > ហស្តី + លិង្គ) សត្វ​បក្សី​មួយ​ប្រភេទ មាឌ​ធំ​សម្បើម មាន​រូប​សណ្ឋាន​ស្រដៀង​នឹង​ដំរី មាន​ចំពុះ មាន​ក្រញាំ​ជើង​ធំ​មាំ មាន​ចំអេង​ស្លាប​ធំ​វែង អាច​ឆាប​ឆក់​សត្វ​ធំ​ៗ មាន​ម្រឹគ​ជាដើម យក​ធ្វើ​ជា​ចំណី​របស់​វា​បាន មាន​កំណើត​និង​លំនៅ​នា​ទ្រូង​ព្រៃ​ហិមពាន្ត វា​តែង​ហើរ​ចេញ​មក​រក​ឆាប​ឆក់​ចំណី​ឯ​ប្រទេស​ជិត​ៗ ព្រៃ​ហិមពាន្ត​មួយ​ដង​មួយ​កាល; មាន​រឿង​តំណាល​ថា សត្វ​ហត្ថិ​លិង្គ​នេះ​ឯង​វា​បាន​ឆាប​ឆក់​ព្រះ​នាង​ទេវី​ជា​ព្រះ​អគ្គ​មហេសី​នៃ​ព្រះ​បាទ បរន្តបៈ វា​នាំ​យក​ព្រះ​នាង​ទៅ​ដាក់​លើ​ប្រគាប​ឈើ ព្រះ​នាង​ទេវី​ក៏​ប្រសូត​ព្រះ​រាជ​បុត្រ គឺ ឧទេន​កុមារ ដែល​ត​មក បាន​សោយ​រាជ្យ​ត​សន្តតិ​វង្ស​ពី​ព្រះ​វរ​បិតា មាន​ព្រះ​កិត្តិ​នាម​ថា ព្រះ​បាទ​ឧទេន ទ្រង់​ជ្រាប​មន្ត​វិជ្ជា​ខាង​ការ​ហៅ​ដំរី​ព្រៃ មាន​ល្បី​ក្នុង​ផ្ទៃ​រឿង​និទាន​ជាប់​មាន​ជា​ប្រពៃណី ឲ្យ​ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ពុទ្ធ​សាសនិក យក​ព្រះ​បរម​នាម​នោះ​មក​តាំង​ជា​ឋានន្តរ​គឺ​ងារ​នៃ​ពួក​មន្រ្តី​ដែល​មាន​មុខ​ងារ​នាទី​ជា​អ្នក​រក្សា​ដំរី​ព្រះ​រាជ​ទ្រព្យ ក្នុង​រជ្ជកាល​សម័យ​បុរាណ មាន​ពាក្យ​ថា ឧទេន​ៗ  មាន ភក្តី​ឧទេន, ជំនិត​ឧទេន, ឧទេន​ស្នេហា ជាដើម ។ ឃើញ​ថា ក្នុង​សម័យ​ព្រេង​នាយ​នោះ​មាន​មហា​បក្សី​ហត្ថិ​លិង្គ​នេះ​ពិត​មែន (ប្រើ​ជា ហត្ថី​លិង្គ ឲ្យ​មាន​សំឡេង​វែង​តាម​ការ​ស្រួល​មាត់​ហៅ​ក៏​បាន) ។
  8. ហត្ថី ( ន.នាមសព្ទ ) [ហ័ត-ថី]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (ហស្តិន៑) សត្វ​មាន​ដៃ គឺ​មាន​ប្រមោយ (ដំរី​ឈ្មោល); បើ​ញី​ជា ហត្ថិនី ។ រ. ស. ព្រះ​ទីន័ង​ហត្ថី ដំរី​ឈ្មោល​ជា​ជំនិះ​ក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​រាជ្យ (ព្រះ​ទីន័ង​គជេន្រ្ទ) ។
    - ហត្ថាចារ្យ (--ចា; បា. ហត្ថី + សំ. អាចាយ៌) អ្នក​បង្ហាត់​ដំរី (ហ្ម​ដំរី) ។
    - ហត្ថានីក (បា. ហត្ថី + អនីក “ពួក, កង, ប្រជុំ”) កង​ទ័ព​អ្នក​ជិះ​ដំរី (កង​ទ័ព​ដំរី) ។ល។
  9. ហទ័យ ( ន.នាមសព្ទ ) [ហៈទៃ] or ហឫទ័យ, ហ្ឫទ័យ (ហៈរឺទៃ, ហ្រឹទៃ)   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (ហទយ; ហ្ឫទយ) បេះ​ដូង, ដូង​ចិត្ត, ចិត្ត; ទ្រូង ។ រ. ស. ព្រះ​ហឫទ័យ ឬ​ព្រះ​រាជ​ហឫទ័យ ។ បើ​រៀង​ភ្ជាប់​ពី​ខាង​ដើម​សព្ទ​ដទៃ ត្រូវ​សរសេរ ហទយ  អ. ថ. ហៈទៈយៈ, ដូច​ជា ហទយ​ពិការ  ឬ--វិការ  ពិការ​បេះ​ដូង, ដំណើរ​ខូច​បេះ​ដូង ។
    - ហទយ​រូប  រូប​បេះ​ដូង, តួ​បេះ​ដូង ។
    - ហទយ​រោគ រោគ​បេះ​ដូង; រោគ​ឈឺ​ចិត្ត ។
    - ហទយ​វត្ថុ លំនៅ​របស់​ចិត្ត (តួ​បេះ​ដូង) ។ល។
  10. ហនុមាន ( ន.នាមសព្ទ ) [ហៈនុម៉ាន] or ហនុមាន្ត   ( សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (ហនុមត៑, ហនុមន្ត, --មាន៑, --មាន៑្ត ឬ ហនូ--) ឈ្មោះ​ស្តេច​ពានរ​មួយ​ជា​សេនា​របស់​ព្រះ​រាម ក្នុង​រឿង​រាមកេរ្តិ៍ (ហៅ ពាយុ​បុត្រវាយុ​បុត្រ ក៏​បាន) ។

<< Prev   1   2   3   4   5   6   ... 20   Next >>