webease

Khmer-English-Khmer Dictionaries

Chuon Nath's Khmer-Khmer Dictionary
  1. ពង្ស ( ន.នាមសព្ទ ) [ពង់ ]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (វំស; វំឝ) វង្ស, ត្រកូល, ពូជ, អម្បូរ ។
    - ពង្ស​ចរិត, ពង្ស​ប្រព្រឹត្ត, ពង្ស​ប្រវត្តិ (ពង់-សៈ--) ដំណើរ, លំអាន, នៃ​វង្ស​ត្រកូល ។ ពាក្យ​សម្រាប់​កំណត់​សន្មត​ហៅ​ឆ្នាំ​កំណើត​របស់​មនុស្ស តម្រូវ​នឹង​ពូជ​ពង្ស​របស់​ទេព្ដា, មនុស្ស​និង​យក្ស តាម​ហោរា​សាស្ត្រ គឺ​ឆ្នាំ​ជូត, រោង, មមី, មមែ, ជា ពង្ស​ទេព្ដា (ទាំង ៤ នេះ ចែក​ជា​គូ​ប្រុស​និង​ស្រី គឺ ជូត, រោង ពង្ស​ទេព្ដា​ប្រុស; មមី មមែ ពង្ស​ទេព្ដា​ស្រី); ឆ្លូវ, ថោះ, ម្សាញ់, កុរ ពង្ស​មនុស្ស (ទាំង ៤ នេះ​ចែក​ជា​គូ​ប្រុស​និង​ស្រី គឺ​ឆ្លូវ, ម្សាញ់ ពង្ស​មនុស្ស​ប្រុស; ថោះ, កុរ ពង្ស​មនុស្ស​ស្រី); ខាល, វក, រកា, ច, ពង្ស​យក្ស (ទាំង ៤ នេះ​ចែក​ជា​គូ​ប្រុស​និង​ស្រី គឺ វក, រកា, ពង្ស​យក្ស​ប្រុស; ខាល, ច ពង្ស​យក្ស​ស្រី) ។
  2. ពង្សាវតារ ( ន.នាមសព្ទ ) [ពង់-សាវ៉ៈដា ]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (វំស; វំឝ + អវតារ “ដំណើរ​ឆ្លង​ចុះ, ការ​ឃ្លាត​នៃ​វង្ស​ត្រកូល”) រឿងរ៉ាវ​តាម​លំដាប់​នៃ​វង្ស​ត្រកូល, ប្រវត្តិ​ដែល​ឆ្លង​ពី​សង្កាត់​មួយ​មក​សង្កាត់​មួយ, ដំណើរ​សេចក្ដី​សម្ដែង​អំពី​តំណ​នៃ​វង្ស​ត្រកូល : ពង្សាវតារ​កម្ពុជ​រដ្ឋ; ពង្សាវតារ​លោក ។ (ព. សា.) លុប ពង់ ចេញ​នៅ​ត្រឹមតែ សាវតារ និយាយ​ក្លាយ​មក​ទៀត​ជា សៅវតារ ។
  3. ពង្សាវលី ( ន.នាមសព្ទ ) [ពង់សាវ៉ៈលី ]   ( សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (វំឝាវលី) ខ្សែ​ញាតិ​វង្ស, ចំបួរ​វង្ស​ត្រកូល ។
  4. ពង​ល្វា ( ន.នាមសព្ទ )
    ពង​ស្វាស (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) ពង ២ ន.) ។
  5. ពង​ស្វាស ( ន.នាមសព្ទ )
    ពង​ល្វា (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) ពង ២ ន.) ។
  6. ពញា ( ន.នាមសព្ទ ) [ព្ញា]   ( ល. ស.លាវនិងសៀម ( ភាសាលាវនិងសៀម ) )
    (ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា ព្រះយា អ. ថ. ភ្រៈយ៉ា ព. សា. ថា ផ្យា; ពះញា អ. ថ. ផ្ញា “ឲកញ៉ា”) ពាក្យ ពញា នេះ​ជា អញ្ញត្រ​សព្ទ ពី​ព្រោះ​ត្រូវ​សរសេរ​ផ្ញើ​ជើង ញ ជា ញ បែរ​ជា​សរសេរ​រាយ​តួ​ជា ពញា វិញ ដើម្បី​កុំ​ឲ្យ​ច្រឡំ​នឹង ឭ (ឭ ឮ); កាល​ពី​បុរាណ​ព្រេង​នាយ ហៅ​ព្រះ​រាជ​បុត្រ​ក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​រាជ្យ​ថា ពញា ដូច​ជា ពញា​យ៉ាត, ពញា​តូ ជាដើម, លុះ​ចំណេរ​កាល​ត​មក, លែង​ហៅ ពញា បែរ​ជា​ហៅ អង្គ វិញ ដូច​ជា អង្គ​អិម, អង្គ​អេង, អង្គ​តន់, អង្គ​ដួង ជាដើម, ចំណេរ​កាល​ត​ពី​នោះ​មក ប្រែ​ហៅ​ថា ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ វិញ ដរាប​ដល់​មក​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ ។ ក្នុង​សម័យ​បន្ទាប់​ពី​ប្រែ​ ពញា ជា អង្គ វិញ​នោះ ព្រះ​មហា​ក្សត្រិយ៍​ទ្រង់​យក​ពាក្យ ពញា នេះ​មក​ប្រើ​ជា​ឋានន្តរ​នៃ​មន្ត្រី​ថ្នាក់​ខ្ពស់​វិញ ប្រើ​ជា ៣ ថ្នាក់​គឺ ពញា, ចៅ​ពញា, សម្ដេច​ចៅ​ពញា; លុះ​ចំណេរ​កាល​ត​ពី​នោះ​មក​ទៀត ប្រើ​ពាក្យ ឲកញ៉ា, អ្នក​ឲកញ៉ា, លោក​អ្នក​ឲកញ៉ា ជា​ជំនួស​ពាក្យ ពញា វិញ ដរាប​មក​ដល់​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ; ឯ​ពាក្យ ពញា បែរ​ប្រើ​ជា​ឋានន្តរ មេ​ឃុំ វិញ​ថា ពញា​រក្សា​ភិបាល​ឃុំ...; មក​ដល់​សម័យ​រាជការ​សង្គម​រាស្ត្រ​និយម​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​ឯករាជ​អព្យាក្រឹត ផ្លាស់​ពាក្យ មេ​ឃុំ ជា នាយ​សង្កាត់ វិញ​ថា នាយ​សង្កាត់...; ទាំង​ពាក្យ ឃុំ ក៏​ហៅ​ថា សង្កាត់ ដែរ ហៅ​ថា សង្កាត់​នេះ សង្កាត់​នោះ តាម​ឈ្មោះ​សង្កាត់​នានា​ក្នុង​ព្រះ​រាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​ទាំងមូល, ឯ​ក្នុង​ព្រះ​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ហៅ​សង្កាត់​តាម​លំដាប់​លេខ​រៀង​ថា សង្កាត់​លេខ ១; សង្កាត់​លេខ ២; សង្កាត់​លេខ ៣ ។ល។ (នេះ​ជា​ប្រវត្តិ​នៃ​ពាក្យ ពញា) ។
  7. ពញាក្រែក ( ន.នាមសព្ទ ) [ញ--]
    ឈ្មោះ​មនុស្ស​ម្នាក់​ជាតិ​ជា​ខ្មែរ​សុទ្ធ ជា​បុរស​មាន​បុណ្យ​អស្ចារ្យ បាន​សោយ​រាជ្យ​ជា​ក្សត្រិយ៍​ក្នុង​កម្ពុជ​រដ្ឋ (មើល​ពង្សាវតារ​ខ្មែរ) ។
  8. ពញាឮ ( ន.នាមសព្ទ ) [ញលឺ]
    ឈ្មោះ​ខែត្រ​មួយ​ក្នុង​កម្ពុជ​រដ្ឋ, សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ដាក់​ជា​ស្រុក ហៅ​ថា ស្រុក​ពញាឮ នៅ​ក្នុង​អំណាច​ខែត្រ​កណ្ដាល ។
  9. ពញា​រក្សាភិបាល
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) ពញា) ។
  10. ពញ្ញាក់ ( កិ.កិរិយាសព្ទ ) [ពញ់-ញាក់]
    ធ្វើ​ឲ្យ​ភ្ញាក់ ។

<< Prev   1 ... 5   6   7   8   9   10   11   ... 20   Next >>