webease

Khmer-English-Khmer Dictionaries

Chuon Nath's Khmer-Khmer Dictionary
  1. សក្យ ( ន.នាមសព្ទ ) [ស័ក-ក៉្យៈ] or សាក្យ (សា-ក្យ៉ៈ)   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    (សក្ក ឬ​ប្រើ​ជា សក្យ ក៏​មាន; ឝាក្យ) ជន​ពួក​មួយ​នៅ​ក្នុង​ដែន​សក្កៈ (ជាប់​គ្នា​នឹង​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​ភាគ​ខាង​កើត, ជិត​ភ្នំ​ហិមពាន្ត ឬ​ហិមាល័យ) គឺ​ពួក​ជន​ជា​ពូជ​វង្ស​នៃ​ព្រះ​សក្យមុនី​សម្ពុទ្ធ : ពួក​សក្យ, ជាតិ​សាក្យ (សម័យ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ​ហៅ នេប៉ាល៉េស៍ “អ្នក​ប្រទេស​នេប៉ាល”) ព. ទ. បុ. រឹង​ដូច​សាក្យ ឬ​រឹង​មើល​តែ​សាក្យ រឹង​ត្អឹង​ដោយ​ប្រកាន់​ជាតិ ប្រកាន់​ត្រកូល​ដូច​ជា​ជន​ពួក​សាក្យ ។
    - សក្យ​ជនបទ, --រដ្ឋ ឬ - សាក្យ -- ជនបទ​ឬ​ដែន​របស់​ពួក​សាក្យ “ក្នុង​សម័យ​ពី​ដើម​រៀង​មក​ដល់​ពុទ្ធ​កាល មាន​ក្រុង កបិល​វត្ថុ ឬ កបិល​ព័ស្តុ ជា​រាជធានី; សម័យ​ឥឡូវ​នេះ ដែន​នោះ​ប្រែ​ឈ្មោះ​ជា នេប៉ាល Nepal, រាជ​ធានី​ឈ្មោះ កដ្ឋមណ្ឌូ Katthamandu កដ្ឋមណ្ឌូ; នេប៉ាល” ប្រែ​ថា “ប្រទេស​រក្សា​នូវ​ទម្លាប់​ល្អ​របស់​ខ្លួន​មិន​ឲ្យ​បាត់”; កដ្ឋមណ្ឌូ បំប្លែង​ចេញ​ពី​ពាក្យ កដ្ឋមណ្ឌប ប្រែ​ថា “ក្រុង​មាន​សុទ្ធ​តែ​ផ្ទះ​ឈើ” ដ្បិត​ក្រុង​នេះ​កាល​ដែល​គេ​ចាប់​ផ្តើម​សាង​ជា​ដំបូង គេ​សង់​សុទ្ធ​តែ​ផ្ទះ​ឈើ​ខ្លឹម​ដែល​មាន​សាច់​ធន់​ជាប់​បាន​យូរ... ។
    - សក្យ​ត្រកូល ឬ - សាក្យ-- ត្រកូល​សាក្យ ។
    - សក្យ​បុត្តិយ៍ ឬ - សាក្យ​បុត្រិយ៍ (--បុត) បព្វជិត​ជា​កូន​ចៅ​ឬ​ជា​ពួជ​វង្ស​នៃ​ព្រះ​ពុទ្ធ​ជា​បុត្រ​របស់​សាក្យ (បព្វជិត​ពុទ្ធិក) : ពួក​សក្យ​បុត្តិយ៍, សមណ​សក្យ​បុត្តិយ៍
    - សក្យ​មុនី ឬ - សាក្យ-- អ្នក​ប្រាជ្ញ​របស់​ពួក​សាក្យ (ព្រះ​សមណ​គោតម​បរម​គ្រូ) ។
    - សក្យ​រដ្ឋ ដែន​សក្យៈ ។
    - សក្យ​រាជ ឬ - សាក្យ-- (--រាច) ស្ដេច​របស់​ពួក​សាក្យ, ពួក​ស្ដេច​សាក្យ (ពួក​ព្រះ​ញាតិ​វង្ស​របស់​ព្រះ​សក្យ​មុនី) សក្យ​វង្ស ឬ សាក្យ-- វង្ស​របស់​សាក្យ ។ ខ្មែរ​ប្រើ​ពាក្យ​នេះ​ជា​ឋានន្តរ​សមណ​ស័ក្ដិ​ទី​រាជា​គណៈ​សម្រាប់​ទោ : ព្រះ​សាក្យ​វង្ស (ធៀប​នឹង​ឋានន្តរ​មន្រ្តី​ខាង​អាណាចក្រ​ទី ឲកញ៉ា​ស្រី​ធម្មាធិរាជ... សេនាបតី​ក្រសួង​វាំង​សម្រាប់​ទោ ដែល​សម័យ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ តាំង​ជា​ទី​អនុរដ្ឋ​លេខាធិការ​នៃ​ក្រសួង​វាំង) ។
    - សក្យ​សីហៈ ឬ - សាក្យ​សិង្ហ (ព. ប្រ.) សីហៈ ឬ​សិង្ហ​របស់​ពួក​សាក្យ (ព្រះ​សក្យ​មុនី) ។ ព. កា.ពាក្យកាព្យ គឺពាក្យសម្រាប់ប្រើក្នុងកាព្យ ថា : ព្រះ​សក្យ​មុនី ទ្រង់​ចេញ​ពី​សក្យ​រដ្ឋ ទ្រង់​បួស​តាម​បែប​បទ ជា​បន្ទាត់​នៃ​ពុទ្ធា ។ ដែល​បាន​ត្រាស់​មុន​ៗ មាន​បុណ្យ​គុណ​ដូច​ៗ​គ្នា ទ្រង់​កាន់​ធម៌​ចរិយា ត្រាតែ​បាន​ជា​ព្រះ​ពុទ្ធ ។
  2. សក្យ -- or សាក្យ --
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) សក្យ ឬ សាក្យ) ។
  3. សក្លាត ( ន.នាមសព្ទ ) [សៈក្លាត]   ( ស.សៀម ( ភាសាសៀម ) )
    (ស័កហ្លាត អ. ថ. ស័ក-កៈ ហ្លាត; Sakalet) សំពត់​កម្ពល​គឺ​សំពត់​ធ្វើ​ដោយ​រោម​សត្វ មាន​សាច់​ក្រាស់​ជិត ប្រើ​ធន់​បាន​យូរ, មាន​ច្រើន​បែប : អាវ​សក្លាត​ខ្មៅ ។
  4. សខិលភាស ( គុ.គុនសព្ទ ) [សៈខិល៉ៈ--] or សខិលសម្ភាស   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    ដែល​មាន​វាចា​នាំ​ឲ្យ​បាន​ជា​សំឡាញ់, នាំ​ឲ្យ​កើត​មិត្ត​ភាព; ដែល​មាន​សម្ដី​ឱបអរ​សាទរ : មនុស្ស​សខិល​ភាសសខិល​សម្ភាស ។ ន. អ្នក​ដែល​ពោល​ពាក្យ​សុភាព​ឱបអរ​សាទរ (ប្រើ​ជា សខិល​ភាសី--សម្ភាសី ក៏​បាន; បើ​ស្ត្រី​ជា សខិល​ភាសិនី --សម្ភាសិនី) ។
  5. សខិលភាសា ( ន.នាមសព្ទ ) [សៈខិល៉ៈ-- ] or សខិលសម្ភាសា
    សម្ដី​ដែល​នាំ​ឲ្យ​បាន​ជា​សំឡាញ់, ដែល​នាំ​ឲ្យ​កើត​មិត្ត​ភាព; សម្ដី​ឱបអរ​សាទរ : មនុស្ស​គួរ​ប្រើ​សខិល​សម្ភាសា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​រក​គ្នា
  6. សខិលភាសិនី or សខិលសម្ភាសិនី
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) សខិល​ភាស ឬ –សម្ភាស) ។
  7. សខិលភាសី or #NAME?
    (ម. ព.មើលពាក្យ ( ចូរមើលពាក្យ . . . ) សខិល​ភាស ឬ –សម្ភាស) ។
  8. សគារវកថា ( ន.នាមសព្ទ ) [សៈគារៈវៈ កៈ-- ]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    សម្ដី​ដែល​ប្រកប​ដោយ​សេចក្ដី​គោរព (សម្ដី​គោរព) : មនុស្ស​គួរ​ប្រើ​សគារវ​កថា​ជានិច្ច​ទៅ​រក​បុគ្គល​ដែល​គួរ​គោរព
  9. សគុណ ( គុ.គុនសព្ទ ) [សៈគុន ]   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ) )
    ដែល​ប្រកប​ដោយ​គុណ, ដែល​មាន​គុណ, មាន​បំណាច់ : មនុស្ស​សគុណ, របស់​សគុណ, ប្រាក់​សគុណ ។ ន. មនុស្ស​ឬ​អ្វី​ៗ​ដែល​មាន​គុណ, ដែល​ជា​បំណាច់, ជា​រង្វាន់ : ឲ្យ​ប្រាក់ ២០ រៀល​ជា​សគុណ ។ ព. ផ្ទ. និរគុណ ។
  10. សគោត្ត ( គុ.គុនសព្ទ ) [សៈគោត ] or ស​គោត្រ   ( បា.បាលី​ ( បាលីភាសា ), សំ.សំស្រ្កឹត ( ភាសាសំស្រ្កឹត ) )
    ដែល​ជាប់​ជា​ញាតិ​នឹង​គ្នា : មនុស្ស​ស​គោត្ត ។ ន. ញាតិ​ឆ្ងាយ ។

<< Prev   1 ... 5   6   7   8   9   10   11   ... 20   Next >>